Program pracowni ceramicznej ma na celu zwrócenie szczególnej uwagi na wartości kreatywne tworzywa ceramicznego w rzeźbie. Zajęcia w pracowni będą stopniowo przybliżały studentowi wiedzę o różnych materiałach ceramicznych jako medium rzeźbiarskim.
Formą kształcenia będzie indywidualne podejście do studenta tzn. indywidualne omówienie ćwiczeń, indywidualne korekty oraz wspólne omówienie prac semestralnych. Równocześnie z praktyczną częścią zajęć odbywać się będą wykłady na temat technologii ceramiki.
Program Pracownia Ceramiki na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie 2026
Program Pracowni Ceramicznej na Wydziale Rzeźby ma nacelu zwrócenie szczególnej uwagi na kreatywne wartości tworzywa ceramicznego oraz jego potencjał w obszarze rzeźby współczesnej. W podstawowym zakresie kształcenie obejmuje przygotowanie studentów do świadomego korzystania z różnorodnych materiałów ceramicznych oraz samodzielnego przeprowadzenia pełnego procesu tworzenia formy – od koncepcji, poprzez szkic i modelowanie, aż po realizację oraz obróbkę technologiczną. Student powinien umieć właściwie interpretować temat zadania, a także świadomie wykorzystywać właściwości materiałów ceramicznych przy realizacji przestrzennych form rzeźbiarskich. Pracownia dysponuje również zapleczem laboratoryjnym, w którym studenci, pod opieką pedagoga i na podstawie receptur dostępnych w Pracowni, samodzielnie zestawiają podstawowe szkliwa.
Pracownia Ceramiczna na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie jest pracownią otwartą, korzystają z niej nie tylko studenci Wydziału Rzeźby, ale także osoby z innych wydziałów, pragnące poszerzyć własny warsztat o pracę z tym szlachetnym materiałem. Zajęcia cieszą się również zainteresowaniem studentów innych uczelni oraz doktorantów realizujących programy w ramach studiów doktoranckich. W Pracowni powstają zarówno prace dyplomowe, jak i aneksy do dyplomów.
Pracownia dysponuje trzema nowoczesnymi piecami elektrycznymi, jednak jej wizytówką i „duszą” pozostaje piec opalany drewnem, wymurowany wewnątrz pracowni, stanowiąc unikat w skali kraju. W piecu tym prace wypalane są bezpośrednio w kontakcie z płomieniem, który przechodzi przez komorę w systemie tzw. płomienia zwrotnego. Trwający kilkanaście godzin proces wypału umożliwia osiąganie wysokich temperatur (do 1300°C) oraz uzyskiwanie niepowtarzalnych efektów na powierzchni rzeźb dzięki atmosferze redukcyjnej panującej w komorze.
Zajęcia w Pracowni prowadzę w sposób, który stopniowo wprowadza studentów w zagadnienia związane z wykorzystaniem różnorodnych materiałów ceramicznych jako pełnoprawnego medium rzeźbiarskiego. Istotą procesu dydaktycznego jest indywidualne podejście do każdego uczestnika: obejmuje ono indywidualne omówienia ćwiczeń, bieżące korekty oraz wspólne podsumowania prac semestralnych. Równolegle do zasadniczej, praktycznej części zajęć organizuję krótkie dyskusje oraz prezentacje multimedialne dotyczące technologii ceramiki, a także spotkania z artystami tworzącymi w tej dziedzinie. Dzięki temu studenci mogą nie tylko rozwijać swój warsztat, lecz także poszerzać kontekst artystyczny i technologiczny własnych realizacji.
Cele nauczania
Proces kształcenia studentów na II roku studiów ma na celu zapoznanie ich z podstawowymi technikami świadomego formowania prac ceramicznych oraz z zasadami i metodami stosowania szkliw i angob. Studenci poznają również podstawowe etapy suszenia i wypalania ceramiki w piecu elektrycznym i w piecu opalanym drewnem. W kolejnych latach, od III do V roku, głównym celem edukacyjnym jest indywidualny rozwój osobowości twórczej studentów, realizowany poprzez systematyczne poszerzanie i wzbogacanie ich wiedzy technologicznej oraz warsztatowej. Proces kształcenia obejmuje m.in.:
realizacja rzeźb z mas szamotowych metodą wałeczków
wprowadzanie nowych mas plastycznych i lejnych, w tym porcelany;
stosowanie form gipsowych do odlewania i odciskania;
pogłębianie wiedzy z zakresu szkliwienia, w tym próby zestawiania szkliw na podstawie przygotowanych receptur oraz samodzielną obsługę komory do szkliwienia;
stopniowe włączanie studentów w proces wypału ceramiki, w tym wspólne wypały w piecu opalanym drewnem;
wykorzystywanie drukarki 3D do realizacji prac oraz projektowanie form w programach 3D;
krótkie wykłady, dyskusje i prezentacje filmowe dotyczące metod wypału ceramiki, typów pieców oraz specyfiki pracy w piecu elektrycznym, gazowym, węgierskim, trocinowym, piecach opalanych drewnem (m.in. typu Anagama) oraz techniką raku;
cykliczne prezentacje dorobku Pracowni poza uczelnią.
W ramach procesu kształcenia organizuję również kilkudniowe plenery ceramiczne w Domu Plenerowym Akademii Sztuk Pięknych w Dłużewie, podczas których studenci uczestniczą w wypałach metodą raku, oraz regularne wyjazdy studyjne do Zakładu Porcelany w Ćmielowie. Dzięki temu studenci mają możliwość obcowania z technologiami i procesami produkcyjnymi, które stanowią istotne uzupełnienie zajęć pracownianych.
Zadania:
Podstawowym tematem zajęć na początku procesu kształcenia jest forma rzeźbiarska inspirowana bryłami geometrycznymi, rzeźba jednoelementowa, formowana ręcznie z wałeczków, w skali uprzednio ustalonej wspólnie z autorem projektu. Proces pracy przebiega w sposób klasyczny: od koncepcji, poprzez rysunki i szkice, aż po wykonanie projektu w glinie. Kolejnym etapem jest ręczne formowanie zamierzonego projektu z masy plastycznej z dodatkiem szamotu, kontrola grubości ścianek i procesu suszenia. Następnie wykonywany jest wypał na biskwit, a po nim wybór metody szkliwienia – natrysk w komorze szkliwierskiej, polewanie, zanurzenie lub malowanie pędzlem – oraz końcowy wypał ostry, czyli proces spiekania gliny i szkliwa w temperaturze odpowiedniej dla obu materiałów.
W kolejnych semestrach wprowadzany jest temat układu rzeźbiarskiego, kompozycji złożonej z dwóch elementów, geometrycznych lub organicznych. Metoda formowania pozostaje niezmienna: ręczne budowanie z wałeczków lub z plastrów. Ćwiczenie to ma na celu uwrażliwienie młodego twórcy na układ i kompozycję brył współistniejących i współzależnych od siebie, relacje między bryłami oraz na ich związek z przestrzenią. Dla studentów z innych wydziałów, takich jak malarstwo czy grafika, często wprowadzam alternatywne zadanie – koncepcję obrazu ceramicznego. Jest to działanie na płaszczyźnie, łączące płaskorzeźbę i relief z kolorem. Realizacje powstają na jednej lub kilku połączonych płytach. Ćwiczenie to stanowi odniesienie do tradycji płyt okładzinowych tworzonych przez dziesięciolecia w Zakładzie Kamionka w Łysej Górze oraz do idei obrazu ceramicznego, z którą zetknąłem się w twórczości Bolesława Książka.
Trzecim regularnie realizowanym tematem zajęć w Pracowni jest rzeźba w porcelanie – mała forma rzeźbiarska przeznaczona do odlewu z masy lejnej. Etapy realizacji ćwiczenia obejmują szkice rysunkowe, ręczne modelowanie formy z gliny, wykonanie modelu gipsowego oraz przygotowanie form gipsowych do odlewu. Projekty powstają następnie metodą odlewania z porcelany podczas kilkudniowych pobytów w Fabryce Porcelany w Ćmielowie, w ramach współpracy z Ćmielów Design Studio. Nowe medium – porcelanę – wprowadziłem do programu Pracowni w 2012 roku. Rozpocząłem wówczas systematyczne wyjazdy dydaktyczne do Fabryki Porcelany w Ćmielowie, należącej do grupy Polskie Fabryki Porcelany Ćmielów i Chodzież S.A. Wielodniowe pobyty studyjne w zakładzie poszerzają studentom horyzonty poznawcze dotyczące tego wymagającego materiału oraz rozwijają ich umiejętność świadomego wykorzystywania porcelany w własnej twórczości artystycznej.
Koło Naukowe Nowa Ceramika
W 2012 roku, wraz ze studentami, powołaliśmy do życia Koło Naukowe „Nowa Ceramika”, co umożliwiło nam szersze działania oraz współpracę z dużymi instytucjami i ośrodkami związanymi z ceramiką. Wśród nich znajdują się m.in. wspomniana już Fabryka Porcelany w Ćmielowie, Międzynarodowe Centrum Ceramiki w Bolesławcu oraz Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki w Wałbrzychu. W ramach ścisłej współpracy realizujemy projekty naukowe, artystyczne i wystawiennicze. Są to jedynie wybrane przykłady instytucji, z którymi łączą nas regularne kontakty. Istotną część naszej działalności stanowi również współpraca z innymi uczelniami w Polsce i za granicą. Najważniejszym partnerem pozostaje dla nas Wydział Ceramiki i Szkła Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Wraz z Kołem Naukowym prowadzonym przez dr. hab. Michała Puszczyńskiego realizowaliśmy wspólne plenery w Starej Kopalni w Wałbrzychu, oparte na projektach wykonywanych w porcelanie, a także kilkukrotnie uczestniczyliśmy w przygotowaniu i wypale pieca Anagama (Tongkama) w Domu Plenerowym wrocławskiej ASP w Luboradowie. Współpracujemy ponadto z Pracowniami Ceramicznymi oraz Kołami Naukowymi uczelni wyższych w Gdańsku, Poznaniu, Cieszynie oraz Lublinie. Regularnie zapraszamy studentów tych ośrodków wraz z pedagogami do udziału w wypałach w naszym piecu opalanym drewnem. Na początku 2025 roku gościliśmy w Pracowni prof. Ángela Manuela Igualę Povedę z Escola d’Art i Superior de Disseny de Castelló (EASD Castelló) w Hiszpanii, który przeprowadził wykład oraz pokazowe zajęcia z formowania i barwienia gliny oraz toczenia na kole garncarskim. Współpraca ta będzie kontynuowana w kolejnych latach. W grudniu 2025 roku na zaproszenie Pracowni Ceramiki gościliśmy prof. Sama Chunga z Arizona State University. Profesor zaprezentował wykład dotyczący jego drogi artystycznej, która zakorzeniona jest w wielowiekowej kulturze Korei, oraz nakreślił problem edukacji w zakresie ceramiki w Stanach Zjednoczonych.
