Robert Kuśmirowski (ur. 1973 w Łodzi), artysta sztuk wizualnych, performer, rzeźbiarz, autor wielkoskalowych instalacji artystycznych, obiektów, fotografii i rysunków, a także twórca działań muzycznych i kompozytor. Mieszka i pracuje w Lublinie, gdzie od lat związany jest z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej. W latach 1998–2003 studiował na Wydziale Artystycznym Instytutu Sztuk Pięknych UMCS, uzyskując dyplom w pracowni Rzeźby Monumentalnej prof. Sławomira Andrzeja Mieleszki. W roku akademickim 2002–2003 odbył stypendium w Pracowni Metalu i Modelowania w École des Beaux-Arts w Rennes oraz pracowni Volume na Uniwersytecie Rennes 2. Od 2007 roku prowadzi działalność dydaktyczną na macierzystej uczelni, w obszarze sztuki współczesnej i intermediów a od 2026 również na Wydziale Rzeźby ASP w Warszawie. Jego dorobek dydaktyczny obejmuje też działalność zagraniczną, m.in. w ramach Summer Academy w Salzburgu w latach 2013-2014 (pracownia Instalacji Artystycznej i Sztuki w Przestrzeni Publicznej).
Praktyka artystyczna Kuśmirowskiego koncentruje się wokół pamięci, przemijania, historii i materialnych śladów kultury. Artysta rekonstruuje i kopiuje dawne przedmioty, dokumenty, fotografie, urządzenia, wnętrza oraz całe sekwencje urbanistyczne, tworząc często nie tyle wierne kopie konkretnych oryginałów, ile sugestywne imitacje rzeczywistości minionych epok. Wykonywane ręcznie repliki charakteryzuje obsesyjna precyzja, dbałość o szczegół oraz umiejętność odtwarzania śladów zużycia, starości i rozpadu. W jego monumentalnych instalacjach pojedyncze obiekty gromadzą się w rozbudowane kolekcje, tworząc atmosferę archiwum, magazynu pamięci lub muzeum nieistniejącej historii. Ta strategia pozwala artyście prowadzić grę pomiędzy autentycznością a falsyfikatem, dokumentem a fikcją, wspomnieniem a materialnym dowodem. Wątek wanitatywny ujawnia się w szczególności poprzez przywoływanie przedmiotów skazanych na zapomnienie i stopniowe znikanie. Istotną rolę odgrywają również działania performatywne, w których artysta wciela się w postaci i sytuacje osadzone w kulturze dawnej, niejednokrotnie łącząc je z komponowaną przez siebie progową muzyką. Kuśmirowski należy do grona najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów współczesnych, których prace prezentowane były w ważnych instytucjach sztuki w kraju i za granicą. Jego działalność wystawiennicza obejmuje m.in. Fundację Galerii Foksal w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Zachętę (Narodową Galerię Sztuki), Bunkier Sztuki w Krakowie, MOCAK w Krakowie, Galerię Białą w Lublinie, a także renomowane instytucje zagraniczne tj.: Van Abbemuseum w Eindhoven, Migros Museum für Gegenwartskunst w Zurychu, Barbican Centre w Londynie, Kunstverein w Hamburgu, New Museum w Nowym Jorku, Yerba Buena w San Francisco, Museum Dhondt-Dhaenens w Deurle, Paris Foto, Centre Pompidou, Palais de Tokyo w Paryżu czy MAMbo w Bolonii. Jego prace prezentowano również w kontekście międzynarodowych wydarzeń, takich jak Berlin Biennale, RIGA Biennale, Lyon Biennale, Istambul Biennale, Biennale Arte Indonesia, Triennale w Turynie, Industrial Triennale Rijeka czy wystawy w Palais de Tokyo w Paryżu i BOZAR w Brukseli. W Polsce uczestniczył m.in. w wystawach w Muzeum Narodowym w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Wrocławiu, Lublinie, Zachęcie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej i CSW Zamek Ujazdowski. Wśród ważniejszych realizacji i wystaw indywidualnych wymienić można „Double V” w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie (2003), „D.O.M.” w Johnen und Schöttle Galerie w Berlinie (2004), „The Ornaments of Anatomy” w Kunstverein w Hamburgu (2005), „Double V Post Industrial” w Van Abbemuseum w Eindhoven (2005), „Ornamenty anatomii III” w CSW Zamek Ujazdowski (2006), „Masyw kolekcjonerski” w Bunkrze Sztuki w Krakowie (2009), prezentację w Barbican Centre w Londynie (2009), „Museum of Deposited Art” w Fondazione Morra Greco w Neapolu (2010) oraz „Perso[a]nomalia” w Museo d’Arte Moderna di Bologna (2024). Wśród wystaw zbiorowych znalazły się m.in. „After Nature” w New Museum w Nowym Jorku (2008), „Chasing Napoleon” w Palais de Tokyo w Paryżu (2009) oraz „The Power of Fantasy” w BOZAR w Brukseli (2011). Artysta jest laureatem Paszportu „Polityki” w dziedzinie sztuk wizualnych (2005) oraz Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za rok 2011.
Równolegle z działalnością wizualną i akademicką Robert Kuśmirowski rozwija zainteresowania muzyką eksperymentalną, kompozycją generatywną, muzyką konkretną i sztuką dźwięku. Jest również założycielem PHONOmatic STUDIO w Lublinie — inicjatywy poświęconej prezentacji i rozwojowi współczesnych praktyk muzycznych, w ramach której zapraszani są autorzy kompozycji generatywnej, konkretnej i artsonicznej. Ten obszar jego twórczości stanowi naturalne rozszerzenie wielomedialnego charakteru praktyki artystycznej, w której obiekt, obraz, działanie, archiwum i dźwięk tworzą wzajemnie powiązane przestrzenie pamięci oraz doświadczenia. Robert Kuśmirowski pozostaje artystą, którego twórczość łączy rzemieślniczą perfekcję z refleksją nad historią, iluzją i przemijaniem. Jego instalacje, rekonstrukcje i działania performatywne nie tylko przywołują dawne światy, lecz także pokazują, jak łatwo materialna rzeczywistość może zostać odtworzona, przekształcona i ponownie wpisana w obieg pamięci.
